آموزش پرامپت نویسی: ۷ اصل برای گرفتن جواب بهتر از هوش مصنوعی
اصول پرامپت نویسی با مثالهای عملی و قالب آماده، برای کار با ChatGPT و نوشتن دستورالعمل دستیار هوشمند.

دو نفر از یک ابزار هوش مصنوعی یک چیز را میخواهند؛ یکی جواب عالی میگیرد و دیگری جوابی کلی و بیمصرف. معمولاً فرقشان در ابزار نیست، در پرامپت است: متنی که به هوش مصنوعی میدهید.
در این مقاله اصول پرامپت نویسی را با مثالهای عملی یاد میگیرید؛ هم برای کار با ChatGPT و ابزارهای مشابه، و هم برای نوشتن دستورالعمل یک دستیار هوشمند در کسبوکار.
پرامپت چیست؟
پرامپت (Prompt) هر دستور، سؤال یا متنی است که به یک مدل هوش مصنوعی میدهید تا بر اساس آن جواب تولید کند. «پرامپت نویسی» یا «مهندسی پرامپت» یعنی نوشتن این متن به شکلی که بهترین نتیجه را بگیرید.
هم راهنمای پرامپت نویسی Anthropic و هم راهنمای OpenAI روی یک اصل تأکید دارند: هر چه دستور روشنتر و دقیقتر باشد، جواب بهتر است.
۷ اصل پرامپت نویسی خوب
۱. دقیق بگویید چه میخواهید
❌ «یک متن درباره محصولم بنویس.»
✅ «برای صفحه محصول یک فروشگاه اینترنتی، توضیح ۱۰۰ کلمهای درباره کفش رانینگ بنویس. مخاطب: دوندههای مبتدی. روی راحتی و سبکی تأکید کن.»
۲. زمینه بدهید
مدل کسبوکار شما را نمیشناسد. بگویید چه کسی هستید، مخاطب کیست و هدف چیست. «ما یک کلینیک دندانپزشکی در شیراز هستیم و مخاطبمان خانوادهها هستند» جواب را کاملاً تغییر میدهد.
۳. نقش تعیین کنید
«تو یک کارشناس پشتیبانی صبور هستی» یا «تو یک ویراستار سختگیر هستی». تعیین نقش لحن و زاویه نگاه جواب را مشخص میکند.
۴. قالب خروجی را مشخص کنید
جدول، فهرست شمارهدار، حداکثر سه جمله، یا متن رسمی؟ اگر قالب را نگویید، مدل خودش انتخاب میکند.
۵. مثال بزنید
اگر سبک خاصی میخواهید، یک یا دو نمونه نشان دهید. مدلها از مثال خیلی بهتر از توضیح یاد میگیرند.
۶. کار بزرگ را تکه کنید
به جای «یک برنامه بازاریابی کامل بنویس»، اول مخاطب را تعریف کنید، بعد کانالها را و بعد پیامها را.
۷. نتیجه را اصلاح کنید
اولین جواب، پیشنویس است. بگویید چه چیزی را کوتاهتر، رسمیتر یا دقیقتر میخواهید.
قالب آماده برای پرامپت
میتوانید از این قالب برای بیشتر کارها استفاده کنید:
نقش: تو [نقش] هستی.
زمینه: [درباره کسبوکار، مخاطب و موقعیت]
کار: [دقیقاً چه چیزی میخواهید]
قالب: [طول، ساختار، لحن]
محدودیت: [چه چیزهایی نباید باشد]
اشتباههای رایج
- پرامپت خیلی کوتاه: «یک کپشن بنویس» تقریباً همیشه جوابی کلی میدهد.
- چند درخواست متناقض: «کوتاه بنویس ولی همه جزئیات را بگو».
- اعتماد کامل به جواب: مدلها ممکن است اطلاعات نادرست بسازند. آمار، تاریخ و نامها را همیشه بررسی کنید. چراییاش را در توهم هوش مصنوعی توضیح دادهایم.
- وارد کردن اطلاعات محرمانه: اطلاعات مشتری یا قرارداد را در ابزارهای عمومی وارد نکنید.
پرامپت نویسی برای دستیار هوشمند کسبوکار
اگر یک دستیار هوشمند برای سایت یا پیامرسانتان دارید، همین اصول در بخش «دستورالعملها»ی آن به کار میآید. در آیوا با دستورالعمل میتوانید تعیین کنید دستیار:
- با چه لحنی صحبت کند؛ مثلاً محترمانه و صمیمی، بدون اصطلاحات فنی
- وقتی جواب را در اسناد پیدا نکرد چه بگوید؛ مثلاً شماره پشتیبانی را بدهد
- مشتری را برای چه موضوعاتی به انسان ارجاع دهد
- درباره چه موضوعاتی حرف نزند
یک دستورالعمل خوب برای فروشگاه اینترنتی میتواند این باشد:
با لحن صمیمی و محترمانه جواب بده. فقط از اطلاعات اسناد استفاده کن. اگر سؤال درباره وضعیت یک سفارش مشخص بود، بگو برای پیگیری با شماره پشتیبانی تماس بگیرند. درباره قیمت محصولاتی که در اسناد نیست، حدس نزن.
کیفیت جوابها فقط به دستورالعمل وابسته نیست؛ اسناد هم مهماند. چکلیست آمادهسازی محتوا را هم ببینید.
جمعبندی
پرامپت خوب دقیق است، زمینه دارد، قالب خروجی را مشخص میکند و با مثال همراه است. این مهارت هم در استفاده شخصی از ابزارهای هوش مصنوعی به کار میآید و هم در تنظیم دستیاری که قرار است از طرف کسبوکار شما با مشتری حرف بزند.
دستیار هوشمندتان را با آیوا بسازید و دستورالعملش را خودتان بنویسید؛ دوره آزمایشی رایگان است.
- پرامپت نویسی
- کیفیت پاسخ
- مفاهیم هوش مصنوعی
